Uống quá nhiều rượu sẽ sinh ra các bệnh liên quan đến gan, rối loạn tâm thần và hành vi, thoái hoá hệ thống thần kinh, nhiễm độc, bệnh dạ dày và bệnh tim. Đó là những bệnh có tỷ lệ tử vong cao.
TÁC HẠI CỦA RƯỢU
Theo nhiều nghiên cứu, chất cồn khi vào cơ thể, nếu vượt quá mức cho phép dù chỉ rất ít cũng sẽ gây ra nhiều tác hại cho sức khoẻ chất và tâm thần. Trước tiên, nó tác động trực tiếp đến tâm lý: Làm giãn các mạch máu, đặc biệt là các mạch máu bên ngoài. Điều đó lí giải vì sao khi dùng đồ uống có cồn chúng ta lại có cảm giác ấm lên. Sau khi uống rượu, việc điều chỉnh nhiệt lượng tự nhiên của cơ thể không còn hiệu lực nữa, do cồn có tác dụng gây mê, nên cảm giác lạnh không còn cảm nhận được. Do đó uống cồn trong mùa đông có thể dẫn đến lạnh cóng cho đến chết. Chất cồn tác động rất lớn đến bộ não. Ngay khi chỉ uống một lượng vừa phải (0,2 phần ngàn cồn trong máu, tương đương với 0,3 lít bia hoặc 100ml rượu vang), tuỳ theo cân nặng và cấu tạo cơ thể, cồn đã có tác động đến hệ thống thần kinh và đặc biệt là lên não: góc nhìn bị thu hẹp lại và thời gian phản ứng chậm đi. Các nhà nghiên cứu của Đại học Stockholm đã tìm thấy rằng uống 50g cồn hàng ngày sẽ để lại tác hại vĩnh viễn. Ước lượng có khoảng 100.000 tế bào não sẽ bị giết chết khi uống một ly bia. Trong một cơn say rượu con số tế bào não chết đi có thể lên đến 10.000.000.
Cồn cũng ảnh hưởng tới tình dục và khả năng có con. Cồn làm giảm tính tự kiềm chế và vì thế tăng hưng phấn tình dục. Cồn thuộc vào các chất có tác dụng độc hại đến tinh hoàn và tinh trùng. Nam giới uống rượu trước khi sinh hoạt tình dục chẳng những làm tăng khả năng sảy thai mà có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của đứa con sinh ra. Người mẹ uống rượu trong thời gian mang thai dễ sinh ra các đứa trẻ có khuyết tật về trí tuệ.
Bệnh do nghiện rượu
Viêm gan: Viêm gan do rượu là tình trạng viêm và hoại tử tế bào gan kéo dài 1 đến 2 tuần. Triệu chứng gồm: chán ăn, buồn nôn, ói, đau bụng, sốt, vàng da, thỉnh thoảng có rối loạn tâm thần. Bệnh có thể diễn tiến đến xơ gan do rượu qua nhiều năm. Xơ gan do tế bào gan bị tổn thương thường xuyên. Gan thấm mỡ là giai đoạn sớm của bệnh gan do rượu, nếu bệnh nhân ngừng uống rượu ở giai đoạn này bệnh có thể tự khỏi. Rượu có thể gây tổn thương gan dù dùng ít nếu dùng chung với thuốc có chứa acetaminophen. Viêm gan do rượu thường xảy ra ở người nghiện rượu, nhưng nó cũng xảy ra ở người thỉnh thoảng uống rượu. Viêm gan do rượu có thể gây tử vong, đặc biệt nếu bệnh nhân có tổn thương gan trước đó.
Sảng run: Bệnh sản run chỉ xảy ra ở người nghiện rượu. Đây là biến chứng trầm trọng và thường gặp nhất ở người nghiện rượu. Bệnh này cũng được coi là “hội chứng cai rượu”. Nguyên nhân gây ra sảng run là nhiễm độc hệ thần kinh và rối loạn chuyển hoá do rượu. Bệnh xuất hiện sau khi ngừng uống rượu từ khoảng 12 đến 48 giờ với hai nhóm triệu chứng nổi bật:
Một là rối loạn ý thức kiểu mê sảng: Mất năng lực định hướng không gian và thời gian, nhận dạng người thân kém, mất ngủ hoàn toàn hay ngủ chập chờn vật vã với nhiều ác mộng; luôn ở trong trạng thái lo âu, sợ hãi, căng thẳng, nhìn nhưng không thấy; có các ảo giác, ảo thanh…nên hay có các phản ứng tự vệ nguy hiểm cho người xung quanh.
Hai là các rối loạn về thần kinh: Toàn thân run lập cập, nói lắp bắp ngắc ngứ, đi loạng choạng nên dễ vấp ngã gây chấn thương sọ não, gãy xương, vỡ tạng…Nặng hơn, có bệnh nhân còn lên cả cơn co giật như động kinh. Tình trạng rối loạn ý thức thường tăng lên về chiều tối . Ngoài ra, người bị sảng run còn có các rối loạn thần kinh thực vật trầm trọng như đổ mồ hôi đầm đìa như tắm ngay cả khi nghỉ ngơi, khát nước, da tái, kém đàn hồi, đái ít, buồn nôn, nôn, đau bụng, đi lỏng, sốt, tim đập nhanh, huyết áp không ổn định…Một số ít trường hợp sảng run tự thuyên giảm sau vài ngày. Phần lớn các trường hợp nếu không điều trị sẽ tiến triển xấu; các rối loạn ngày càng trầm trọng, khiến người bệnh có nguy cơ tử vong.
Bệnh gút: Lượng cồn nhiều là một trong những nguyên nhân dẫn đến bệnh gút. Ban đầu, các chất cồn dư thừa, tích tụ lại sau nhiều lần quá chén sẽ gây ra những trục trặc trong quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng. Sự tích tụ chất này trong các ổ khớp sẽ dẫn đến bệnh gút, hay còn gọi là bệnh thống phong, phá huỷ mạn tính khớp, gây nên các cơn viêm khớp thống phong cấp với các biểu hiện sưng đỏ và đau nhức. Mỗi lần uống nửa lít rượu mạnh sẽ làm lượng axit uric trong máu. Việc điều trị bệnh gút không có trở ngại, song nếu để sảy ra biến chứng thì người bệnh khó tránh khỏi bị tổn thương thận, có thể gây sỏi thận.
Bệnh tim mạch: Tim cũng có cấu tạo là một loại cơ, mà các loại đồ uống có nồng độ cồn cao làm suy yếu các cơ nên đương nhiên làm suy yếu tim mạch. Tim sẽ không thể bơm máu đi một cách hiệu quả như bình thường, khi đó sẽ xảy ra hiện tượng dồn chất lỏng lên phổi. Nồng độ cồn càng cao, tác động lên tim càng lớn, chúng làm hẹp các mạch máu và tăng áp lực trong máu, buộc tim phải hoạt động nạnh hơn. Ngoài ra chúng còn gây ra rối loạn nhịp tim.
Bệnh phổi: Khoảng 5% lượng cồn trong máu sẽ nhanh chóng khuyếch tán vào trong các túi nằm trong phổi. Các túi phổi sẽ làm ấm dung dịch cồn, chuyển chúng thành dạng hơi mà khi chúng ta thở ra, các phần tử hơi này này sẽ là tiêu chí để đo lượng cồn trong hơi thở. Nếu uống rượu trong một thời gian dài, các chất cồn sẽ làm mất đi một chất chống ôxy hoá quan trọng trong phổi, từ đó phổi bị tổn thương vĩnh viễn và vô hình chung đặt cơ thể bạn trước nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm như viêm phổi cũng như các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác.
Bệnh viêm loét dạ dày- tá tràng:
Sau khi được đưa vào cơ thể, dạ dày là trạm dừng chân đầu tiên của cồn. Chỉ trong vòng 5 phút, 20% quân số sẽ lập tức xâm nhập vào máu bằng cách trượt đi giữa các tế bào biểu mô bảo sản xuất chất nhầy. Tại đây, cồn sẽ làm suy yếu các biểu mô bảo vệ dạ dày, do đó tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm loét và chảy máu.
Chứng nghiện rượu ngoài ra còn ảnh hưởng đến toàn gia đình. Việc dùng vũ lực đối với người chung sống hay con cái có thể là áp lực rất lớn lên cuộc sống gia đình. Thường hay dẫn đến ly dị hoặc chia tay. Con cái của những người nghiện rượu sau này thường hay có những kiểu cách hành vi nhất định và đặc biệt là có nhiều hiểm nguy trở thành nghiện hay gắn bó với một người nghiện rượu.
Uống bao nhiêu thì vừa?
Nhiều nghiên cứu về tác động tốt của rượu đối với sức khoẻ cho thấy, mỗi ngày nam giới uống khoảng 20-40 g rượu và nữ khoảng 10-20g rượu có thể làm tăng tuổi thọ. Bên cạnh đó, nếu dùng khoảng 1-2 ly rượu vang đỏ mỗi ngày, qua một thời gian dài có thể bảo vệ chống lại bệnh về động mạch vành của tim. Tuy nhiên, nếu lượng rượu vượt quá mức độ trên thì các tác dụng tốt sẽ bị quay ngược lại.
Điều trị nghiện rượu như thế nào?
Những người nghiện rượu nặng nên đến các trung tâm cai nghiện để có các kết quả điều trị tốt nhất. Để cai được rượu thì cần phải từ bỏ một cách đột ngột. Trong quá trình cai rượu có thể xuất hiện những phản ứng rất mạnh hoặc nguy hiểm đến tính mạng nên người bệnh cần được điều trị trong bệnh viện. Thời gian điều trị trong bệnh viện kéo dài từ 8 đến 14 ngày. Trong thời gian thường xuyên xuất hiện những triệu chứng như buồn nôn, bị xúc động, rối loạn trong giấc ngủ, bực tức và trầm uất. Nếu như cơ thể đã bị lệ thuộc nhiều vào rượu thì thêm vào đó là run rẩy và trong những trường hợp rất nặng là co giật và ảo giác. Để người nghiện rượu có thể bỏ rượu được lâu dài cần đến sự giúp đỡ chuyên môn về tâm lý hoặc trong một nhà điều dưỡng hoặc là ngoại trú.
Việc điều trị có thành công hay không thường phụ thuộc sức mạnh ý chí của bệnh nhân nhiều hơn là cách thức và thời gian điều trị. Chữa chứng nghiện rượu càng sớm thì triển vọng thành công càng nhiều.
BS Nguyễn Minh Hồng
